Benthemstraat 011; 013 en 025, Benthemstraat 002 t/m 010 en Schiekade 840; 842

Projectgegevens

SID
1
Object
22
Beschrijving
De ontstaansgeschiedenis van het SCHOLENCOMPLEX dat uiteindelijk door Koningin Juliana in mei 1970 geopend werd, is nogal ingewikkeld. Destijds was de opgave voor een dergelijk mammoetproject geheel nieuw (de stichtingskosten bedroegen ruim 70 miljoen gulden), toch is het vraagstuk van de architectenkeuze niet aan de orde geweest. Unaniem werd de architect H.A. Maaskant, de ontwerper van grote projecten als het Groothandelsgebouw en het industriegebouw aan de Oostzeedijk en Goudsesingel, als de aangewezen persoon beschouwd. De toenmalige Wethouder van Onderwijs de heer J. Vlerk, had er in 1955 niet meer dan één telefoontje voor nodig. Hij voorzag Maaskant tevens van het schets van de situatie, waarop een achttal hogere volumes stonden aangegeven op een L-vormige onderbouw parallel aan het spoor (Hofpleinlijn) en de Heer Bokelweg. Het perceel werd aan de noord- en oostkant begrensd door de Teilingerstraat en de Schiekade. In de oksel van het geplande volume lag de Nationale Levensverzekeringsbank en haar toekomstige uitbreiding, hoogbouw op de plek waar het kerkje van Meischke stond (volgens Maaskant een uiting van cultuurpessimisme), en dat ervoor zou moeten wijken. Maaskant stelde direct voor om de aparte volumes voor de verschillende scholen onder te brengen in een verzamelgebouw. Een verzamelgebouw zou flexibeler zijn in het opvangen van eventuele uitbreiding daarnaast vond Maaskant het van belang dat er een dergelijk groot gebouw ook een stedelijke schaal vereiste. Van een verzamelgebouw was wat hem betreft geen sprake: in het volume bleven de scholen strikt van elkaar gescheiden, hadden zij een volkomen zelfstandig horizontaal en verticaal verkeerscircuit en collectieve entrees ontbraken. Hoewel men toentertijd deze strikte segregatie voorstond, al snel waren deze opvattingen achterhaald en vond men het scholencomplex een gemiste kans. In 1960 werd een goedkeuring gegeven aan de plannen, een eis was wel dat er zo snel mogelijk met de bouw werd gestart. Omdat de opdrachtgever het pakket van eisen nog niet rond had, kreeg Maaskant ook de opdracht voor het ontwerp van een gymnastiektoren nabij de plek waar de uitbreiding van de 'Nationale' was gepland. Door tegenwerking van het kerkbestuur werd hiervan afgezien. De sporttoren, het Akragon, werd geprojecteerd in de as van de Coolsingel op de hoek van de Schieweg. De ruimte tussen het Akragon en het hoofdvolume werd gereserveerd voor de toekomstige uitbreiding. Hiermee lag de vorm van het complex vast. Zeer tegen de wens van Maaskant in werd slechts een deel van het hoofdvolume onderkelderd, waar plaats is voor een fietsenkelder, bereikbaar via een verdiepte rijstraat aan de voorzijde van het hoofdgebouw. De straat is breed genoeg voor auto's, een klein aantal daarvan kan ook in de kelder worden geparkeerd. Tijdens de bouw van het skelet, bleek het volume al te klein voor de huisvesting van acht scholen. De kantines werden daarom gehalveerd (dan maar twee keer pauze) en boven op het volume werd een tiende verdieping toegevoegd. Ook werd de bouw van het tussenlid (zeven verdiepingen) direct in uitvoering genomen. Het totaal aantal bouwlagen van het Akragon was tien, tot groot verdriet van Maaskant die de mening was toegedaan dat 'een toren nooit hoog genoeg [kon] zijn' (interview met Maaskant 'Ik ben een rustig mens' in Bouw, 1971 (52)). Ook hier bleek het volume achteraf te klein te zijn, maar toen konden er geen groot aantal verdiepingen meer bovenopgezet worden, alleen nog een dakverdieping geconstrueerd met behulp van een staalskelet. De aula, centraal in het hoofdvolume, werd gaandeweg het ontwerpproces een waar theater dat op instigatie van Maaskant, werd gesierd met een groot glas-in-beton kunstwerk van Karel Appel. Alle drie volumes zijn op de begane grond door laagbouw met elkaar verbonden. De vormgeving van de onderdelen is verschillend, in het geval van het hoofdvolume is zelfs de westgevel anders gedetailleerd dan de oostgevel. In de westgevel (voorgevel) is het betonskelet vrijwel geheel blootgelegd, de verticale elementen tonen de moduulmaat, horizontaal wordt de gevel geleed door de afwisseling van stroken glas en borstwering (beton). De gevel aan het spoor (waarachter de trappenhuizen) is veel geslotener. Hier is de constructie juist verborgen achter de brede borstwering. De strenge horizontale geleding wordt hier en daar doorbroken door bredere glasoppervlakten. Het karakter van de gevels van het tussenlid wordt bepaald door de afwisseling van stroken borstwering en glas, een regelmaat die alleen wordt onderbroken door de uitbouw van het asymmetrisch gelegen trappenhuis dat met een doorlopende glaswand wordt verlicht. Het Akragon is eveneens horizontaal geleed maar zit gecompliceerder in elkaar. Ook hier een afwisseling van vensterstroken en brede betonnen borstweringen, maar om de twee verdiepingen springt de gevellijn iets terug waardoor er een loggia wordt gecreëerd. Aan de bovenkant wordt het volume afgesloten door een teruggelegde dakverdieping waarvan het dak op de hoekpunten iets omhoog loopt. Het geheel staat op een brede betonnen basement. Een prachtig detail is te vinden aan de noorwestzijde waar boven de onderbouw een schitterend geprofileerde, met aluminium bedekte brede en schuin omhoogstekende lichtschacht is geprojecteerd.
Adres
Benthemstraat 011; 013 en 025, Benthemstraat 002 t/m 010 en Schiekade 840; 842
Architecten
Maaskant, H.A.; Dommelen, P.W. van; Kroos, J.; Senf, H.J. (bureau Maaskant, Van Dommelen, Kroos en ir. Senf)
Buurtnaam
AGNIESEBUURT
Huidige functie
school; theater
Naam complex
Technikon, Akragon en Hofpleintheater
Ontstaansperiode
1955-1970
Oorspronkelijke functie
school; theater

Adres

Naam complex
Technikon, Akragon en Hofpleintheater
Adres
Benthemstraat 011; 013 en 025, Benthemstraat 002 t/m 010 en Schiekade 840; 842
Straatnaam
BENTHEMSTRAAT
Postcode
3032AA
Secundaire adressen
-

Archief

Archiefnummer
BWT-nr.
Bijzonderheden
-
Formuliernummer
33245
Registratie nummer BWT
B2.1457'60; B2.79'64; B2.1051'64
Vindplaats bouwtekeningen
GAR

Bouwkundig

Aantal bouwlagen
11
Bijzonderheden
-
Constructie
gewapend beton, behalve de dakverdiepingen van zowel het hoofdvolume, het tussenstuk en het Akragon die een staalconstructie hebben
Dak
plat
Gevel
beton en glas
Interieur
wordt gerenoveerd
Toegepaste kunst
glas-in-beton kunstwerk van Karel Appel in de westgevel van het hoofdvolume (Hofpleintheater)
Vensters & Kozijnen
oorspronkelijk van staal, bij renovatie vervangen

Functie

Bijzonderheden
-
Huidige functie
school; theater
Oorspronkelijke functie
school; theater
Type complex
scholencomplex met gymnastiektoren, theater en dienstwoningen

Geografisch

Appartementnummer
-
Artol cordinaten X-as
9234892
Artol cordinaten Y-as
43817570
Bijzonderheden
-
Buurtnaam
AGNIESEBUURT
Buurtnummer
15
Kaartcode
U3
Kadastraalnummer
08AD00526
Sub-buurtnummer
2
Wijk
E

Inventarisatie

Datum
1994/02/10
Dia's?
ja
Dianummers
33245 01 W (technikon) 33245 02 W idem 33245 03 W idem 33245 04 NW idem 33245 05 NO idem 33245 06 Z (tussenstuk) 33245 07 Z idem 33245 08 N idem 33245 09 NW (akragon) 33245 10 W idem 33245 11 ZW idem 33245 12 O idem
Inventarisatie datum
1994/02/10
Mutatiedatum
1996/03/20
Naam inventariseerder
PvR/AnT
Naam muteerder
AnT

Restauratie

Bijzonderheden
vanaf 1993 is men bezig aan de renovatie van het complex, met het Akragon is men in 1995 gereed gekomen
Monument?
nee
Monumentnummer
-
Restauratie architect
-
Restauratie jaar
-
Restauratie?
nee
Rijksprovinciaalgemeentelijk monument
-
Sloopgegevens
-

Stedenbouwkundig

Bijzonderheden
-
Expeditiehof
nee, wel expeditietoegangen
Hoekoplossingen
-
Rooilijngegevens
de rooilijn van het hoofdvolume volgt het traject van het spoor en van de Heer Bokelweg; het Akragon staat in de as van de Coolsingel, op de hoek van de Schiekade
Vrijstaand?
ja

Uitvoerenden

Adviseur
ir. Jongen N.V., H.H. Mittelberg en J.A. Verhoeven N.V.
Architecten
Maaskant, H.A.; Dommelen, P.W. van; Kroos, J.; Senf, H.J. (bureau Maaskant, Van Dommelen, Kroos en ir. Senf)
Bijzonderheden
aannemer: Dura's Aannemingsbedrijf, Rotterdam
Constructeur
Dura's Aannemingsbedrijf
Datum opname BWT
1970/11/17
Kunstenaar
Karel Appel
Ontstaansperiode
1955-1970
Opdrachtgever
Gemeente Rotterdam
Stichtingsjaar
1964