Woningbouw Witte de Withstraat met winkels

Het wederopbouwbouwblok tussen Westblaak en Witte de Withstraat bestaat uit kantoorgebouwen aan de Westblaak en woningbouw aan de Schiedamsevest, Witte de Withstraat en Hartmansstraat.

Leestijd 4 minuten

Architect
Lockhorst & Overeijnder
Periode
1949-1951
Locatie
Witte de Withstraat, Rotterdam, Netherlands
Categoriën
Gebouwen Baankwartier Winkels Wonen
Woningbouw Witte de Withstraat met winkels

Het woningblok met winkels aan de Witte de Withstraat in 1952.

Stadsarchief Rotterdam

Het wederopbouwbouwblok tussen Westblaak en Witte de Withstraat bestaat uit kantoorgebouwen aan de Westblaak en woningbouw aan de Schiedamsevest, Witte de Withstraat en Hartmansstraat. Het bouwblok heeft een centraal expeditiehof dat door twee poorten bereikbaar is. Een groot deel van het expeditiehof wordt in beslag genomen door de uitgebouwde bioscoopzaal van Scala/Cinerama aan de Westblaak. De woningbouw werd al in 1951 opgeleverd; de rij kantoorgebouwen was pas eind jaren vijftig voltooid.

De woningen aan het Schiedamsevest zijn ontworpen door architectenbureau Hendriks, Van der Sluys en Van den Bosch. Op de begane grond waren winkels. De woningen aan de Hartmansstraat zijn ontworpen door architectenbureau Lockhorst. Op de begane grond waren de winkels moeilijk te verhuren, waarna er vooral restaurants en nachtclubs kwamen. Dit ‘vermaakcentrum’ was een vage echo van het vooroorlogse uitgaansgebied rond de Schiedamsedijk.

De woningen aan de Witte de Withstraat zijn ontworpen door architectenbureau Lockhorst & Overeijnder. Op de begane grond zijn winkels; in de pers werd het project een winkelgalerij genoemd. Het werd als eerste van de drie woningblokken gebouwd. Michiel Lockhorst (1893-1976) werkte aanvankelijk met Pieter Hooijkaas, en vormde na diens dood korte tijd een bureau met Adriaan Overeijnder (1901-1986), de zoon van de bekende Rotterdamse architect Willem Overeijnder.

De vlag in top

Van het blok panden, dat de firma F. en H. Willemsen op de hoek van de Witte de Withstraat en de Karel Doormanstraat bouwt, werd Vrijdag het hoogste punt bereikt en daarom werd de vlag gehesen. Een traditionele gewoonte in de bouwerij, die met enige feestelijkheden gepaard gaat. Aannemers, architecten, vertegenwoordigers van de Nillmij, de eigenaresse van het complex, zakenrelaties en het personeel kwamen op het hoogste punt bijeen. De heer P. Willemsen bracht allereerst dank aan de arbeiders. Er wordt nogal eens geklaagd over het werktempo, doch daarover kon hier niet geklaagd worden. Een der architecten, de heer Lockhorst van het bureau Lockhorst en Overeynder, hees daarop de vlag en dankte voor de woorden tot hem gericht en bracht hulde aan de bouwers, die voor prima werk zorgden en roemde de uitvoering.

Het Vrije Volk 2 oktober 1950

Woningbouw Witte de Withstraat met winkels

Perspectieftekening voor het woningblok aan de Witte de Withstraat.

De Maasstad 1949

Het complex bestond uit tien winkels op de begane grond met 36 woningen erboven. De winkels zijn 21 meter diep en hebben een breedte van 7,40 m. Ze zijn alle voorzien van ruime kelders en werden bevoorraad vanuit de expeditiehof aan de achterzijde. De winkelpuien zijn bekleed met marmer. Het bouwblok sluit aan op de woningbouw aan de Schiedamsevest, die doorloopt voorbij de hoek van de Witte de Withstraat. Aan de andere zijde loopt dit blok juist weer één travee door in de Hartmansstraat.

De bovenverdiepingen bestaan uit flatwoningen, toegankelijk vanuit een vijftal portieken. Het zijn driekamerwoningen, met een balkon aan de achterzijde, de noordkant. De woningen zijn aangesloten op de stadsverwarming. Het bouwblok is traditioneel van uiterlijk door het gebruik van baksteen en de schuine kappen, nauwelijks zichtbaar vanaf straatniveau. Wel zijn overal stalen kozijnen toegepast. Op de zolders bevinden zich de bergingen van alle woningen.

Bij het bepalen van de architectuur is rekening gehouden met de wens van het A.S.R.O. om geen aaneengesloten bebouwing, doch meer afzonderlijke panden te ontwerpen, waardoor een levendiger straatwand wordt verkregen.

De Maasstad december 1949

De door het ASRO, het Adviesbureau voor het Stadsplan van Rotterdam, gesuggereerde glazen portieken en de over drie verdiepingen gecombineerde puien geven het complex een sterk verticaal karakter. Deze oplossing met een kader van kunststeen, waarin een aantal raampartijen is gecombineerd, is slechts gedeeltelijk toegepast. Eén gedeelte heeft diagonale decoraties op de borstweringen tussen de ramen. En er is een gedeelte waarbij de ramen gewoon als gaten in de gevel zijn aangebracht. Het lijkt erop dat dit geen bewuste compositie is, maar meer is bepaald door toeval of financiële randvoorwaarden.

Er is weinig gepubliceerd over dit woningbouwproject. Arthur Staal vergelijkt in een Rotterdam-nummer van het tijdschrift Forum het ontwerpen van een gevel als een ritmische vertaling van de plattegrond:

Ik vind het steeds weer fascinerend om te zien hoe uit gave woningplattegronden getracht wordt een bepaald rhythme te ontlokken, en hoe het nog steeds enkele architecten lukt om er iets uit tot stand te brengen. (…)Bepaald on-musisch is het complex Witte de Withstraat van Lockhorst. Ik heb zeker niets tegen kappen, en geloof zelfs dat een architect, als hij niet te puber is, evengoed met als zonder kap zijn zaligheid zal kunnen bereiken. Maar hier, bij dit complex, is boven en beneden alles mislukt: het is slechts geslaagd als een propaganda tegen het pannendak. Nu is de moeilijkheid van de laatstgenoemde complexen, dat hier winkels gecombineerd moesten worden met enige woonlagen. Nog altijd een hachelijke onderneming (architectonisch) naar het uit de meeste voorbeelden blijkt.

Forum april/mei 1953

Anno nu

Ook dit deel van de Witte de Withstraat is meegegaan in de transformatie van deze straat. In de winkels is echter geen horeca te vinden maar vooral galeries en designwinkels. Het blok woningen is gemeentelijk monument.