• Artikelen

Warenhuis De Klerk

Woninginrichtingbedrijf De Klerk verloor in WOII zijn Rotterdamse winkels en liet op de hoek van het Binnenwegplein, een nieuw pand door Van de Broek en Bakema bouwen. Het werd een moderne kubus.

Warenhuis De Klerk

Meubelwarenhuis De Klerk in 1956. De Binnenweg liep nog door tot de Coolsingel.

Stadsarchief Rotterdam

De firma H.H. de Klerk en Zn heeft de bedoeling een modern magazijn aan de Oude Binnenweg te doen bouwen. De opdracht daartoe is gegeven aan prof. ir J.H. van der Broek, één der architecten van het architectenbureau Brinkman, Van den Broek en Bakema. Van dit bureau zijn ook de in uitvoering zijnde werken voor de combinatie Wassen-Vorst-Ter Meulen aan de Oude Binnenweg. De directie van De Klerk deelde ons mede, dat het de bedoeling is schuin tegenover Van Reeuwijk naar de Coolsingel een ultra-modern nieuw magazijn op te richten. Het zal op zijn gebied het modernste in Europa zijn; zo gaf men ons de verzekering. Het vorige jaar is nog een studiereis naar Amerika gemaakt, opdat men zich op de hoogte kon stellen van de allernieuwste technische en bouwkundige vindingen bij soortgelijke magazijngebouwen.

Het Vrije Volk 4 februari 1950

Warenhuis De Klerk

Het pand van H.H. de Klerk & Zn. in aanbouw in 1953.

F.H. van Dijk, Stadsarchief Rotterdam

Van kokosmat tot woninginrichting

In 1948 kreeg woninginrichtingsbedrijf H.H. de Klerk en Zonen toestemming een nieuw winkelpand te bouwen aan het Binnenwegplein. Dit viel samen met een ander heuglijke feit, het 75-jarig bestaan van de firma. In 1873 begon Hendrik Hubertus de Klerk een handeltje in kokosmatten uit China, als bijverdienste in het boter-, kaas- en eierenwinkeltje van zijn vrouw. Dit bleek betere handel en van een winkel in matten, karpetten en vloerzeil aan het Achterklooster groeide De Klerk uit tot een grote naam in meubels, gordijnen en vloerbedekking. Er waren verscheidene filialen, niet alleen in Rotterdam, maar ook in Den Haag en Haarlem. Tijdens de Tweede Wereldoorlog gingen de winkels in Rotterdam en Den Haag verloren en De Klerk kreeg een noodgebouw in Blijdorp. Op 21 juli 1952 werd de eerste paal geslagen en op 15 oktober 1953 werd het gebouw officieel geopend.

Warenhuis De Klerk

Directeur Hendrik Hubertus de Klerk in de jaren vijftig

Studio '40, Stadsarchief Rotterdam
Warenhuis De Klerk

In de openingsadvertentie van De Klerk worden alle werkers voor hun goede Rotterdamse geest en taaie werklust bedankt.

Nieuwsblad voor de Hoeksche Waard en IJsselmonde, 16 oktober 1953
Warenhuis De Klerk

Perspectieftekening meubelwarenhuis De Klerk.

Het Vrije Volk 21-7-1952

Met zijn zeer bijzonder aluminiumfront is het nieuwe gebouw van de fa. H.H. de Klerk & Zn. aan de Binnenweg tot een hoeksteen geworden van het pleintje, dat zich daar na de oorlog gevormd heeft. Vanmorgen wapperden de vlaggen van dit bouwwerk en de omliggende nieuwe winkels en magazijnen vlagden mee om de nieuwste schepping van het architectenbureau v. d. Broek en Bakema in te halen in de zich steeds uitbreidende kring van zaken, die in het hart van Rotterdam zijn teruggekeerd.

Het Vrije Volk 15 oktober 1953

Kubus

Op de voor- en achterkant van de stofomslag van het boek Rotterdam, de geschiedenis van 10 jaren wederopbouw staat een foto van het winkelgebouw van De Klerk. Het geeft aan dat het als één van de belangrijkste nieuwe gebouwen van het nieuwe Rotterdamse centrum werd gezien. Het is net als Ter Meulen een ontwerp van de architecten Van den Broek en Bakema. Hoewel het ook een winkel is, is het een heel ander gebouw. Niet langgerekt, maar compact. De vraag naar winkelpanden met gesloten gevels heeft hier geleid tot een vrijwel gesloten kubus. De gevel is bekleed met aluminium platen, met slechts enkele verticale glasstroken en een bijzondere erker, met uitzicht over het Binnenwegplein en de Coolsingel. De begane grond is wel helemaal van glas, met een grote eilandetalage. Van den Broek schrijft in een toelichting, dat voor het tonen van meubels een ongebroken achterwand van groot belang is. Maar om kleur en structuur te beoordelen is ook de daglichttoetreding essentieel; daarvoor dienen de verticale glasvlakken en het licht uit het glasdak boven de centrale vide.

Warenhuis De Klerk

In 1953 was al een uitbreiding in de expeditiehof voorzien.

Bouw 1953
Warenhuis De Klerk

Schema van de verspringende vloerniveaus.

Bouw 1953

We hebben getracht dit alles tot één grote expositie samen te binden en dan zo, dat de totale indruk overal in het gebouw kan worden ondergaan. De trappen zijn daartoe op verschillend niveau ontworpen. De vloeren bewegen zich als brede trappen in een grote spiraal rondom de centrale open ruimte. De lift, in een glazen koker, accentueert deze ruimte door haar beweeglijkheid.

Het Vrije Volk 15 oktober 1953

Warenhuis De Klerk

De centrale vide met de glazen lift.

Warenhuis De Klerk

Overzicht van de verschillende vloerniveaus rond de centrale vide.

Meubelwarenhuis

De Klerk was meer dan een meubelwinkel, het was een meubelwarenhuis. Rond de centrale vide liggen de verschillende vloervelden steeds een halve verdieping hoger. De winkel heeft hierdoor een levendig karakter. Alle dienstruimtes zijn buiten de winkelkubus gesitueerd. Zo was er op de begane grond een expeditieruimte, grenzend aan de expeditiehof. De kantine zat in een dakopbouw. Het centrale trappenhuis was een stuk boven het gebouw doorgezet met technische ruimtes en een kantoortje voor de etaleurs. Hierin was verder een goederenlift en de toiletten.

Het gebouw had een betonconstructie met kolommen op een stramien van 7,50 bij 9,50 meter. De vide is 6,50 bij 11 meter. Een glazen lift in die vide vormt een dynamisch element. De vrijstaande kolommen in de vide zijn ruw gehouden.

Warenhuis De Klerk

In 1973 vierde H.H. de Klerk het 100-jarig bestaan. Dertien jaar later de vestiging aan het Binnenwegplein opgeheven.

Ary Groeneveld, Stadsarchief Rotterdam
Warenhuis De Klerk

In het paviljoen voor De Klerk kon men reeds de nieuwste meubels en stoffen bekijken.

Ary Groeneveld, Stadsarchief Rotterdam, 1971

Donner

In 1970 wordt De Klerk uitgebreid aan de Lijnbaankant in verband met de verlenging van de Lijnbaan tot het Binnenwegplein. Ook wordt dat jaar een magazijn in de Spaansepolder geopend. September 1986 besluit De Klerk zijn Rotterdamse vestiging aan de Lijnbaan te sluiten wegens tegenvallende omzet; er volgt een opheffingsuitverkoop. Korte tijd is het gebouw dan in gebruik bij Leo Horn, die allerhande goederen tegen dumpprijzen van de hand doet. In 1987 besluiten boekhandel Donner en supermarkt Albert Heijn zich hier te vestigen. De supermarkt op de begane grond en in de kelder en de boekhandel krijgen elk een eigen ingang. Op 31 oktober 1988 wordt Donner officieel geopend. Donner neemt later ook de ruimte van Albert Heijn in gebruik en is na een verbouwing in 2000 uitgegroeid tot de grootste boekwinkel van het land. Het gebouw van De Klerk is tegen die tijd beter bekend als het pand van Donner.

Warenhuis De Klerk

Het door WDJArchitecten gerenoveerde pand van De Klerk heeft twee roltrappen aan de buitenzijde gekregen.

Karin Wold, WDJArchitecten, oktober 2021

Anno nu

Door samenvoeging van de Selexyz boekhandels en de antiquariaten van De Slegte ontstaat in 2012 Polare. In 2014 gaat Polare failliet en korte tijd later starten enkele medewerkers van Donner een eigen boekwinkel in de voormalige Rotterdamsche Bank. Het voormalige pand van De Klerk/Donner is sindsdien in gebruik geweest bij verschillende kledingzaken. Het gebouw is gemeentelijk monument en is in opdracht van investeerder Redevco, in 2021 geschikt gemaakt voor meerdere winkels en horeca door WDJArchitecten en JP Van Eesteren. De kenmerkende kwaliteit van de vide is in stand gehouden. Het pand krijgt als derde monument in de binnenstad, naast Gebouw De Heuvel en De Doelen, een groen dak dat via buitenroltrappen te betreden is.

Warenhuis De Klerk

Het gerenoveerde pand van De Klerk.

Karin Wolf, WDJArchitecten, oktober 2021
Warenhuis De Klerk

Pand van De Klerk voor renovatie.

Marlies Lageweg, Platform Wederopbouw Rotterdam
Warenhuis De Klerk

Pand van De Klerk voor renovatie.

Marlies Lageweg, Platform Wederopbouw Rotterdam
Warenhuis De Klerk

Pand van De Klerk voor renovatie.

Marlies Lageweg, Platform Wederopbouw Rotterdam
Architect
Van den Broek & Bakema
Periode
1949-1953
Locatie
Lijnbaan 148-150, Rotterdam, Nederland
Buurten
Centrum
Gebouwen
Winkels
Objecten
Lijnbaan 150 Lijnbaan 130 t/m 148 (even)