• Artikelen

Kralingen in kaart

Het vooroorlogse Kralingen kende een heel ander stratenplan dan het gedeelte dat na het bombardement opgebouwd werd. De groenstroken werden verlegd en er kwam veel woningbouw in blokken. In dit artikel wordt aan de hand van kaarten de ontwikkeling vin Kralingen West getoond.

03 kralingen overzicht met nummers web

Huidige plattegrond van Kralingen met de volgende wederopbouwpanden: 1 Drie woongebouwen ’s-Lands Werf, 2 Woningbouw met winkels Oostzeedijk Beneden , 3 Woongebouw Touwslagerflat, 4 Woongebouw De Plantage, 5 Woningbouw Vredenoordlaan, 6 Woningbouw Gerdesiaweg (vh Vredenoordlaan), 7 Slaakhuis (Het Vrije Volk)

Evelyne Kramer, Platform Wederopbouw Rotterdam

03 1 kaart 1940 a vooroorlogs web

Kaart van Kralingen uit 1940 voor het bombardement.

Voor 1940

Tot 1895 was Kralingen een zelfstandige gemeente. Een groot gebied aan weerszijden van de Oudedijk met landerijen en buitenplaatsen. Wat opvalt is de dichtere bebouwing tegen de stad aan. De gedempte Slaak loopt door in de Vlietlaan. Vanaf de Oostzeedijk tot aan de Oudedijk loopt de Nieuwe Plantage met daarnaast de Gasfabriek. Door de invoering van elektriciteit werd de gasfabriek overbodig en in 1926 gesloten, een aantal industriële gebouwen en gashouders achterlatend.

Het Boeren- en Buizengat staan in open verbinding met de Nieuwe Maas en vormen een plek voor allerlei kleine industrieën. Het Maasstation uit 1876 is het eindpunt van de Rhijnspoorweg die van Utrecht via Gouda naar Rotterdam liep.

1890 Slaak PBK De Vlieger NL Rt SA 4029 PBK 2170 01

De nog niet gedempte Slaakkade vanaf het Oostplein. In de verte oliemolen Maria aan de Vlietkade.

Prentbriefkaart Uitgeverij De Vlieger, Stadsarchief Rotterdam, 1890

03 1a hist 1900 PBK 8081 kralingen

Villa Laanzicht en het voormalige gemeentehuis Kralingen (rechts) aan de Oudedijk.

Prentbriefkaart Stadsarchief Rotterdam, 1900

1910 Maasstation NL Rt SA 4029 PBK 2000 233 01

Veel emigranten uit Oost-Europa kwamen via Utrecht aan op het Maasstation om vervolgens met de Holland-Amerikalijn naar Amerika te gaan..

Prentbriefkaart Stadsarchief Rotterdam, 1910-1915

1941 1204 Witteveen plan Kralingen NL Rt SA 4001 I 211 01 01

In december 1941 had stadsarchitect Witteveen een nieuwe schets voor Rotterdam getekend. Op de foto het Kralingse deel.

ASRO, Stadsarchief Rotterdam, 4 december 1941

1940-1941

Op 14 mei 1940 werd door het Duits bombardement een groot deel van de binnenstad maar ook het zuidwestelijk deel van Kralingen in de as gelegd. De molen aan het Oostplein blijft gespaard maar is in 1954 alsnog door brand verwoest. De stadsarchitect Willem Witteveen krijgt vier dagen na het bombardement opdracht om een ontwerp te maken voor de herbouw van de binnenstad. Op zijn eerste schets verschijnt dan al het doortrekken van de Warande. Een enorm grote groenzone die doorliep voorbij de Joodse begraafplaats tot aan de Oudedijk aan de noordzijde en de Oostzeedijk aan de zuidkant. De verbrede Goudsesingel buigt af naar de Slaak en wordt rechtstreeks verbonden met de Vredenoordlaan.

03 2a hist 1940 oostplein NL Ha NA web

Het Oostplein is nauwelijks herkenbaar na het bombardement.

Nationaal Archief, mei 1940

03 3 kaart 1946 brochure Basisplan web

Het Basisplan uit 1946 voor het gebied Kralingen

Brochure Basisplan

1945-1970

In 1944 moet Witteveen plaatsmaken voor Ir. Cornelis van Traa. Van Traa liet veel van Witteveens ideeën los om een moderne stad te creëren. Voor Kralingen bouwde hij wel voort op het plan van Witteveen. In het basisplan wordt Kralingen vanaf het Oostplein ontsloten richting Gerdesiaweg. Daar komt een grote wigvormige groenaanleg richting Oudedijk die doorloopt via Park Rozenburg naar de Kralingse Plas. In dit plan wordt de Slaak verbonden met het Oostplein en daarmee een belangrijke verbinding. Aanvankelijk is aan de Slaak alleen woningbouw gepland, maar Het Vrije Volk mag hier toch terugkeren. Ook aan de zuidkant van de Oostzeedijk komt nog bedrijfsbebouwing. Vanaf de Nieuwe Maas komt de nieuwe Willem Ruyslaan tot aan de Oudedijk. Naast deze verkeersdoorbraken ontstaan drie nieuwe woonbuurtjes:Oostzeedijk-beneden, aan de noordzijde van de Gerdesiaweg en aan weerszijden van de Willem Ruyslaan. Na het opheffen van het Maasstation en de aanleg van de Maasboulevard na 1953 komen er drie hoge appartementsgebouwen aan 's-Lands Werf.

03 4 montage2 web

De plattegrond met het nieuwe metro-tracé.

Stadsvernieuwing Rotterdam 1974-1984, Uitgeverij 010, 1984

1970-1990

De stadsvernieuwing in Kralingen concentreerde zich vooral in Jaffa met renovatie, sloop en nieuwbouw en een groot Berkelplein. Mede door de metroaanleg vanaf het Oostplein, via de Slaak, de Gerdesiaweg en dwars door Lusthof naar de 's Gravenweg kwamen daar andere stukken bij. In Lusthof ging de metro deels onder de huizen door. In de Vlinderbuurt werd de bodemverontreiniging van de gasfabriek gesaneerd. Portiekblokken aan de Gerdesiaweg, in de Dijkmanstraat en de Speelmanstraat werden voorzien van trespaplaten om de gevelisolatie te verbeteren. Om de verhuizingen en vermindering van het aantal woningen op te vangen werden in de monumentale groene wig middenin de wijk twee overlooplocaties gerealiseerd, een buurtje aan de zuidkant en een ingewikkeld blok dwars over de Gerdesiaweg weg heen.

03 4a metro gerdesiaweg G82012

Metro vervangen door: Aanleg van de metro met een tunnel onder het wederopbouwblok aan de Chris Bennekerslaan.

Stadsarchief Rotterdam

2011 Gerdesiaweg Liesbeth Vlm Flickr 5481440705 edc4a6e5e3 z

De jaren '80-woningen aan de Gerdesiaweg lopen bij de Willem Ruyslaan over het fietspad en richting metrostation over de gehele weg heen.

Liesbeth Vlms, Flickr, 2011

Prev
Next
Onderwerpen
Algemeen
Buurten
Kralingen