70 woningen Zwaardleliestraat Voor het Gezin

Aan de Zwaardleliestraat realiseert de Rotterdamse architect Jan Lelieveldt (1900-1970) een opmerkelijk woningbouwproject voor de rooms-katholieke woningbouwvereniging Voor het Gezin. Het betreft maisonnettewoningen aan galerijen op een onderbouw van éénlaagse woningen. Voor de verkaveling is strokenbouw toegepast met woonpaden. En voor de gevels is hout als bekleding gekozen; zeer ongebruikelijk in Nederland in die tijd. 

J.A. Lelieveldt begon als timmerman en liet zich bijscholen tot architect. Hij werkte vanuit Hillegersberg aan onder andere noodgebouw en restaurant Old Dutch aan de Rochussenstraat en de Melkfabriek Sterovita (later Campina) in de Spaanse Polder.

Het project heeft heel wat voeten in de aarde gehad. Oorspronkelijk moeten er 100 woningen op deze strook komen. Maar de katholieke woningbouwvereniging wil dat er woningen worden gebouwd voor grotere gezinnen. Het was de vereniging een doorn in het oog, dat in Schiebroek slechts huizen werden gebouwd, voor gezinnen met ‘een miniem aantal kinderen’.
Begin 1953 krijgt architect Lelieveldt de opdracht voor 70 woningen, die dus iets groter kunnen zijn. Hij wil met het project de overgang tussen de vooroorlogse bebouwing en de nieuwe projecten vormgeven.

De in totaal zeventig woningen liggen in vijf blokken, die alle vijf op het zuidwesten zijn georiënteerd. De blokken bestaan uit twee types beganegrondwoningen van één laag met privétuintje van 4 bij 9 meter, met daarboven maisonnettes van twee lagen met een balkon over de volledige breedte van de woning. De maisonnettes zijn bereikbaar via een galerij. In de maisonnettes is plek voor zeven bedden. Er wordt in bedden in plaats van kamers geteld.

‘Door de gemeentelijke plantsoenendienst zijn tussen de blokken gemeenschappelijke tuinen aangelegd met ruime grasgazons waar de kinderen kunnen spelen terwijl de moeders er vanuit de woon- of slaapkamers, danwel vanuit de keukens toch het toezicht op hebben.’ schrijft Lelieveldt in een toelichting.

De eerste paal voor het project wordt geslagen op 17 augustus 1953. De uitvoering ligt bij het Vlaardingse bouwbedrijf B. en P. Both.
Het gebruik van hout voor de gevels is bijzonder in deze tijd. Mogelijk is het hout geschonken door Zweden als materiële steun voor het door de Watersnood getroffen Nederland?

Dit type projecten wordt in de regel niet of nauwelijks besproken in de kranten of de vakbladen. Het is dan ook bijzonder dat er een soort recensie van het project bestaat. De architect H.J. Schiesser woont enkele jaren in één van de woningen en heeft zijn collega Lelieveldt per brief van zijn ervaringen op de hoogte gebracht. En hij heeft daarin ook de mening van andere bewoners verwerkt. Er zijn er veel technische problemen, vaak veroorzaakt door de slechte uitvoering van het werk en de te goedkope gebruikte materialen. Schiesser hoopt dat zijn opmerkingen bij volgende projecten tot een beter ontwerp zullen leiden. De brief is bewaard gebleven in het Archief van Lelieveldt in het Stadsarchief Rotterdam. 

De huizen staan er florissant bij en zijn nog steeds in bezit van een woningcorporatie. Het lavet heeft in de loop der jaren plaats gemaakt voor een douche, maar de groene buitenruimtes en de ter voet bereikbare entrees van de benedenwoningen zijn gebleven. Deze autoluwe stedenbouwkundige opzet uit 1955 is weer helemaal in de mode.